Áp lực trong học tập - cơn ác mộng giết chết trái tim trẻ con -

Áp lực học tập chính là nguyên nhân hàng đầu gây stress, trầm cảm và rất nhiều vấn đề tâm lý khác cho học sinh, sinh viên hiện nay. Qua khảo sát của trường THPT Nguyễn Đình Chiểu, các thống kê cũng cho thấy có đến gần 70% bạn mắc các vấn đề tư vấn tâm lý, đặc biệt, áp lực học tập chiếm trên 50%. Đáng buồn hơn khi gần đây, tỷ lệ học sinh ở Việt Nam tự tử liên quan đến các vấn đề “điểm số”, “thành tích” vẫn đang không ngừng tăng lên cho dù truyền thông đã đưa ra rất nhiều cảnh báo.

Thực trạng về áp lực học tập ở học sinh, sinh viên

Khi xã hội ngày càng phát triển, đòi hỏi con người phải không ngừng học tập, luôn chạy theo những điều mới để bắt kịp với thời đại. Cha mẹ luôn muốn con cái mình có thể phát triển tốt nhất, luôn muốn con làm mình hãnh diện, bởi thế mà không ngừng thúc ép con phải học tập bằng cách đăng ký thật nhiều lớp học thêm, đặt ra các luật lệ và luôn không hài lòng với điểm số của con. Bởi thế mà ngày nay, áp lực học tập luôn đè nặng trên vai bất cứ học sinh, sinh viên nào.

Có thể thấy rằng, trẻ em hiện nay thường học thêm từ rất sớm. Ngay từ mẫu giáo đã bắt đầu học tiếng anh, học âm nhạc. Khi đến tuổi đến trường thì luôn kín lịch học, kể cả cuối tuần và không có thời gian nghỉ ngơi. Càng lên lớp cao áp lực học tập càng lớn để chuẩn bị cho các kỳ thi chuyển cấp, thi đại học, thi tốt nghiệp. Những kỳ vọng mà phụ huynh đặt ra cho con cũng ngày càng cao hơn khiến rất nhiều đứa trẻ cảm thấy sợ hãi việc học tập, thi cử, trường lớp.

Một kết quả khảo sát trên thực tế ở trường THPT Nguyễn Đình Chiểu, có đến hơn 50% học sinh gặp những áp lực về học tập. Có thể nói cứ 10 học sinh thì có đến 6 bạn cảm thấy áp lực học tập trong đó có nhiều trường hợp dẫn đến việc trầm cảm nếu không kịp thời ngăn chặn. Kết quả thống kê trên cũng cho biết có trên 40% học sinh khi đã cảm thấy áp lực sẽ dần trở nên cảm không có động lực học tập, hơn 10% cảm thấy stress và 10% trở nên xa lánh với xã hội, thu hẹp mình rồi dần trở nên trầm cảm. Đặc biệt cũng không ít học sinh đã từng nghĩ đến tự tử bởi cảm thấy quá áp lực từ vấn đề học tập.

Ở Việt Nam hiện nay, hầu hết việc học tập mới chỉ được đánh giá qua lý thuyết, tức là thể hiện trên mặt điểm số. Thế mạnh của mỗi người là khác nhau, có những người không giỏi toán nhưng lại giỏi văn; có những người không giỏi ghi nhớ, học tập nhưng lại có kỹ năng diễn giải rất tốt. Tuy nhiên phụ huynh thường chỉ nhìn qua điểm số để đánh giá năng lực của con, không chịu chấp nhận các năng lực, cố gắng của con.

Một thực trạng đáng buồn và vẫn đang diễn ra chính là rất nhiều học sinh có xu hướng làm đau bản thân, sử dụng chất kích thích, đã từng hoặc đang có ý định tự tử. Trong những năm gần đây, báo chí đã đưa không ít các tin tức học sinh, sinh viên tự tử vì bị điểm kém, vì không vào được trường chuyên, vì không đậu đại học cũng bắt nguồn từ những áp lực học tập mà gia đình đề ra. Cho dù truyền thông đã đưa tin và cảnh báo rất nhiều về những vấn đề nói trên nhưng thực trạng này vẫn đang tiếp tục tiếp diễn.

Hậu quả tiềm ẩn từ áp lực học tập

Phụ huynh thường luôn cho rằng mình đúng, cho rằng “có áp lực thì mới có kim cương”. Tất nhiên mục đích của việc cha mẹ muốn học học hành tốt vẫn là muốn con có một tương lai, một cuộc sống tươi đẹp hơn. Có những người muốn con thực hiện được ước mơ về học hành, công việc đã dang dở trước đó của mình. Nhưng tất cả phụ huynh đều không thể thực sự hiểu con muốn điều gì, không chịu lắng nghe tiếng lòng của con. Áp lực học tập có thể gây ra rất nhiều hệ lụy nguy hiểm về cả mặt tinh thần và thể chất cho học sinh sinh viên. Thậm chí có thể liên quan đến cả tính mạng, đặc biệt ở những bạn có tâm lý yếu.

1. nh hưởng đến sức khỏe

Cơ thể mỗi ngày cần phải ngủ ít nhất từ 7- 8 tiếng mỗi ngày, trong đó nên bắt đầu từ 10 giờ để các cơ quan trong cơ thể có thời gian phục hồi năng lượng sau một ngày làm việc, học tập mệt mỏi. Nếu bạn không đi ngủ vào thời điểm này sẽ khiến các cơ quan này trở nên thiếu sức sống vào ngày hôm sau, không có cơ hội phát huy hết chức năng. Chẳng hạn từ 9-11 giờ tối là thời gian thải độc của gan. Việc thiếu ngủ trong thời điểm này sẽ da dẻ sạm đen, người tích tụ nhiều độc tố.

Việc chúng ta mất ngủ thường xuyên, ngủ không đủ không chỉ làm suy giảm hệ miễn dịch, giảm sức khỏe, hay mắc bệnh vặt mà còn ảnh hưởng đến trí nhớ. Xu hướng học tập và tiếp thu bài chậm hơn, thường trong tình trạng lơ đãng. Cơ thể cũng trở nên thiếu sức sống, chậm chạp khi tham gia các hoạt động thể chất nếu thiếu ngủ trong thời gian dài.

Chẳng những thế, áp lực học tập làm mất ngủ còn làm tăng nguy cơ béo phì, các vấn đề về tim mạch, huyết áp, thậm chí là tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư. Rất nhiều vấn đề nguy hiểm do sức khỏe có thể xuất hiện do liên quan đến các áp lực từ học tập mà chúng ta không thể lường trước được.

2. Ảnh hưởng đến các mối quan hệ trong gia đình

Có thể thấy ở hầu hết các gia đình có cha mẹ luôn ép những đứa con học quá mức, đặt nặng vấn đề điểm số thường khó có thể tìm được tiếng nói chung giữa các thành viên trong gia đình. Bởi có thể thấy nhiều trường hợp cha mẹ luôn không tôn trọng con, cho rằng con kém cỏi, không chấp nhận những nỗ lực con, luôn so sánh con với người khác. Trong khi đó người con luôn cảm thấy bị oan ức, cho rằng cho mẹ không thương mình, cảm thấy vô cùng áp lực và mệt mỏi khi về tới nhà.

Những tranh cãi thường xuyên xảy ra chỉ xoay quanh vấn đề học tập và điểm số khiến không khí gia đình luôn căng thẳng. Đặc biệt ở những bạn đang trong độ tuổi dậy thì sẽ thường có xu hướng chống đối cha mẹ, muốn làm theo ý thích của bản thân, không muốn học tập. Mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình ngày càng có xu hướng rạn nứt và trở thành một vết thương trong tâm hồn của trẻ nhỏ rất khó hàn gắn.

3. Học tập quá nhiều làm mất đi tuổi thơ của các bạn

Khi xưa chúng ta thường thấy trẻ con thường chưa phải học tập nhiều, vẫn có thời gian vui chơi cùng bạn bè, đi chơi điện tử, chơi các trò chơi của tuổi thơ. Tuy nhiên sự phát triển của công nghệ và áp lực học tập từ cha mẹ khiến suốt ngày con chỉ quanh quẩn quanh bàn học, quanh trường, quanh các lớp học thêm mà không còn được biết tuổi thơ hồn nhiên là như thế nào.

Phụ huynh luôn mong muốn những bạn học sinh, sinh viên chúng ta là thiên tài nhưng vô tình điều này làm con bị trưởng thành, già dặn hơn tuổi, mất đi các trải nghiệm tuổi thơ quý báu. Đặc biệt là những đứa bạn trẻ ở thành phố sẽ ít cơ hội được lớn lên một cách hồn nhiên như là những đứa trẻ ở vùng quê.

4. Các bạn sẽ dần có xu hướng nổi loạn

Mỗi người có một xu hướng tính cách khác nhau. Khi bị cha mẹ luôn bắt ép học tập, phải được điểm cao, một số bạn sẽ cố gắng học tập để cha mẹ hài lòng nhưng một số bạn lại ngược lại. Bởi khi những cố gắng của bản thân vẫn mãi không được cha mẹ công nhận sẽ khiến cho chúng ta cảm thấy chán nản, cho rằng mình là kẻ thất bại và trở nên chán nản việc học. Một số phụ huynh có thể dùng bạo lực hay các hình phạt để phạt con nhưng cũng vô ích.

Thực tế cho thấy không ít các bạn học sinh, sinh viên sa vào các con đường bạo lực, nghiện game, sử dụng các chất kích thích, bia rượu hay rất nhiều tệ nạn do bởi áp lực học tập. Bởi khi tiếp xúc với tệ nạn có thể giúp tâm trạng các bạn giải tỏa được những căng thẳng lo lắng của bản thân và khiến cho bản thân mình cảm thấy hạnh phúc, dễ chịu hơn, không còn lo về áp lực học tập. Gia đình khi phát hiện ra cũng đã quá muộn khiến nhiều bạn đã trở nên lầm đường lạc lối.

Thậm chí nhiều bạn trẻ có những tư tưởng thù hằn, muốn trả thù cha mẹ vì cho rằng bản thân cảm thấy mệt mỏi như thế vì cha mẹ. Rất nhiều câu chuyện đáng buồn đã xảy ra đòi hỏi mỗi gia đình cần có biện pháp khắc phục sớm để để phòng những hệ lụy xấu xí này.

5. Áp lực học tập làm tăng nguy cơ gặp các vấn đề về tâm lý

Đây là một trong những hệ lụy cực kỳ nguy hiểm mà chúng ta không nên chủ quan. Việc học tập áp lực, thiếu ngủ khiến cho bản thân bị stress căng thẳng, tâm trí lúc nào cũng “căng như dây đàn” do không được ngủ đủ. Những căng thẳng này nếu không sớm được giải tỏa thì sẽ rất dễ dẫn tới trầm cảm hay rối loạn lo âu hoặc rất nhiều các vấn đề tâm lý khác.

Theo thống kê của tổ chức UNICEF, cho thấy trong năm 2020 có 8%-29% học sinh, mắc các vấn đề về sức khỏe tâm thần trong đó có đến 2,3% bạn vị thành niên tự tử và 10%-15% học sinh có ý định tự tử đều có liên quan đến những áp lực trong học tập. Các dấu hiệu trầm cảm thường khá rõ ràng nhưng không ít chúng ta chỉ cho rằng bản thân đang mệt mỏi hay giả vờ dẫn đến tình trạng của mình ngày càng tệ hơn. Có những bạn đã phải điều trị hơn 1 năm làm bỏ lỡ việc học tập cùng rất nhiều dự định dang dở.

Một số bạn dù không nghĩ đến việc tự tử nhưng lại có xu hướng tự làm đau bản thân để giải tỏa cảm xúc, chẳng hạn như rạch tay, bứt tóc hay đập đầu vào tường. Đặc biệt việc áp lực học tập quá lớn, nhất những học sinh đang thi chuyển cấp hay thi đại học còn có thể gia tăng nguy cơ đột quỵ.


Có thể thấy rằng những kết quả từ áp lực học tập từ cha mẹ, "người lớn" đề ra tưởng chừng là tốt nhưng lại để lại những hậu quả vô cùng nghiêm trọng. Dù vậy không phải gia đình nào cũng có thể hiểu được vấn đề này mà vẫn không ngừng đặt ra những mục tiêu học tập và bắt chúng ta phải thực hiện.

học sinh nên làm gì khi gặp phải áp lực học tập?

Mỗi một học sinh nên tự biết cách giải tỏa căng thẳng trong học tập để bản thân có được sự thoải mái tinh thần. Bởi có như vậy mới giúp tư duy tốt hơn và không làm ảnh hưởng đến sức khỏe cũng như kết quả học tập.

1. Hãy nhớ rằng: Điểm số, thứ hạng không phải là tất cả

Hãy cố gắng và nỗ lực học tập nhưng đừng bao giờ đặt mục tiêu là thành tích, thứ hạng và điểm số. Làm hết khả năng, thành quả bạn nhận được là những kiến thức đã ghi nhận được chứ không phải điểm số hay một tờ giấy khen, chỉ khi dẹp bỏ được áp lực thành tích thì bạn mới có thể học tập tốt.

2. Đặt mục tiêu phù hợp với năng lực của mình

Học tập phải có mục tiêu tuy nhiên nó cần phải phù hợp với năng lực và khả năng của bản thân. Đừng cố gắng để đạt được mục tiêu quá cao so với năng lực, nó sẽ khiến bạn cảm thấy áp lực, dễ bị stress nặng hơn.

3. Phân bổ thời gian hợp lý giữa việc học và vui chơi

Đừng nên chỉ chú tâm vào việc học, hãy để đầu óc được nghỉ ngơi, chân tay được thả lỏng. Phân bố thời gian hợp lý giữa học tập và nghỉ ngơi, thư giãn, cân bằng giữa học và chơi. Đầu óc thoải mái bạn mới có thể học tập và tiếp thu kiến thức tốt. Đây là cách giảm stress trong học tập rất hiệu quả.

4. Đi chơi tán gẫu cùng bạn bè

Sau những giờ phút học tập căng thẳng và mệt mỏi hãy dành thời gian đi chơi, trò chuyện cùng bạn bè để vừa chia sẻ những câu chuyện hay, chia sẻ kinh nghiệm học tập, giúp đỡ nhau cùng tiến bộ. Đi chơi và tán gẫu cùng bạn bè sẽ giúp ích rất nhiều cho đầu óc, giảm stress hiệu quả.

5. Nên trao đổi với thầy cô, gia đình nếu gặp khó khăn trong việc học

Đừng cố gắng giải quyết một vấn đề ngoài khả năng, nếu gặp khó khăn trong học tập hãy trao đổi với thầy cô, gia đình và bạn bè. Họ sẽ chỉ dẫn cho bạn những phương pháp hay, những cách giải quyết vấn đề vô cùng hiệu quả, giúp bạn có thể học tập tốt.

6. Thường xuyên chia sẻ, kể chuyện ở trường với ba mẹ nhiều hơn

Hãy thường xuyên trò chuyện cùng bố mẹ, chia sẻ, kể chuyện ở trường lớp, việc học tập với ba mẹ nhiều hơn. Họ sẽ chia sẻ, động viên bạn vượt qua mọi khó khăn, đôi lúc còn đưa ra những phương pháp học tập và những lời chia sẻ rất quý giá giúp bạn vượt qua mọi áp lực, giảm stress trong học tập.

7. Ăn uống đủ chất dinh dưỡng

Để có một thể lực khỏe mạnh, tập trung cao độ cho việc học thì các bạn học sinh cần đảm bảo cung cấp đầy đủ các chất dinh dưỡng cho cơ thể, chọn dùng thực phẩm đảm bảo an toàn cho sức khỏe, chứa các dưỡng chất tốt. Hãy ăn những món ăn đầy đủ giàu dinh dưỡng, ăn đúng giờ, đúng bữa, thay đổi thực đơn thường xuyên. Bên cạnh đó hạn chế ăn đồ đóng hộp, thức ăn nhanh.

8. Đi ngủ đúng giờ

Để đầu óc tỉnh táo, giải tỏa căng thẳng và mệt mỏi thì các bạn cần ngủ đủ giấc, đi ngủ đúng giờ, không nên thức quá khuya để học bài. Thiếu ngủ, ngủ không đủ giấc sẽ khiến thần kinh căng thẳng, đầu óc mơ hồ, khó tiếp nhận kiến thức.

9. Theo đuổi sở thích lành mạnh, tích cực

Ngoài thời gian học bạn có thể theo đuổi những sở thích riêng của bản thân để giải trí. Tuy nhiên chỉ nên theo đuổi sở thích lành mạnh, tích cực như tham gia các bộ môn thể thao, một thú vui tiêu khiển vừa giúp giải tỏa căng thẳng vừa rèn luyện thân thể.

Phụ huynh cần làm gì khi con bị áp lực học tập?

Phụ huynh là người luôn ở bên con do đó khi thấy con có các dấu hiệu stress do áp lực học tập cần quan tâm và tìm hiểu các phương pháp để giúp con giải tỏa căng thẳng học tập. Vậy, làm cách nào để giảm áp lực học tập?

1. Thường xuyên chia sẻ, trao đổi việc học với con như những người bạn

Hãy là một người bạn luôn bên con để chia sẻ, trò chuyện, trao đổi với con về việc học tập, những khó khăn mà con đang trải qua, áp lực mà con đang chịu đựng. Chia sẻ, cảm thông và động viên sẽ giúp trẻ cảm thấy giải tỏa phần nào áp lực, định hướng cho con có phương pháp học tập phù hợp hơn.

2. Không nên chú trọng vào điểm số, thứ hạng

Đừng bao giờ áp đặt con về thành tích và thứ hạng, nó sẽ vô tình khiến trẻ cảm thấy áp lực và mệt mỏi. Hãy động viên trẻ cố gắng học tập, cố gắng lĩnh hội tri thức, học tập đúng với năng lực và khả năng để trẻ cảm thấy thoải mái hơn.

3. Tạo điều kiện để con tìm hiểu môn học ưa thích

Hãy trò chuyện để biết được trẻ thực sự thích gì, có năng lực và đặc biệt thích môn học nào từ đó tạo điều kiện cho trẻ phát triển. Đừng áp đặt trẻ làm những điều mà trẻ không muốn, học môn học không thích, đó sẽ là áp lực khiến trẻ mệt mỏi.

4. Cho con ăn đủ chất dinh dưỡng

Hãy tiếp thêm sức mạnh cho trẻ bằng cách nấu cho con những bữa cơm thơm ngon, đầy đủ chất dinh dưỡng, bổ sung thực phẩm tốt cho sức khỏe não bộ. Một bữa cơm ngon, hợp khẩu vị sẽ khiến trẻ cảm thấy mọi mệt mỏi đều được xua tan, cung cấp cho trẻ thêm năng lượng và thể lực cho việc học. Đây là cách giảm stress trong học tập mà bất cứ phụ huynh nào cũng nên quan tâm thực hiện.

5. Cho trẻ được nghỉ ngơi, vui chơi sau giờ học

Đừng bắt ép trẻ học quá nhiều, nên cân bằng giữa việc học tập và giải trí, cho trẻ được nghỉ ngơi, vui chơi sau giờ học để giải tỏa căng thẳng và mệt mỏi. Thư giãn sau khoảng thời gian học sẽ giúp trẻ cân bằng lại thể chất và tinh thần, đầu óc được thả lỏng.

6. Quan sát biểu hiện bất thường để kịp thời can thiệp

Nếu nhận thấy trẻ có những biểu hiện bất thường thì phụ huynh nên kịp thời can thiệp, đưa trẻ đi thăm khám để bác sĩ và các chuyên gia tâm lý kiểm tra, phát hiện bệnh và áp dụng liệu pháp điều trị phù hợp.

7. Cân nhắc chuyển trường, nếu môi trường không phù hợp

Nếu trẻ tâm sự không hòa hợp được với trường, lớp và bạn bè, cảm thấy ngột ngạt và áp lực khi đi học thì bố mẹ nên thử cân nhắc chuyển bé đến ngôi trường khác.

8. Quan tâm dành nhiều thời gian cho con

Hãy dành nhiều thời gian cho con, chỉ một lời hỏi thăm, động viên của phụ huynh sẽ khiến trẻ cảm thấy có thêm động lực và niềm vui trong học tập. Hãy quan tâm, chia sẻ nhiều hơn để giải tỏa áp lực học tập cho trẻ.

thầy cô cần làm gì khi các em mắc tình trạng áp lực?

Bên cạnh bản thân các em tự nỗ lực, gia đình hỗ trợ thì để giải tỏa áp lực học tập cần có sự hỗ trợ của phía nhà trường, thầy cô giáo và bạn bè.

1. Tạo nhóm học tập để giúp bạn học yếu lấy lại căn bản

Trong một lớp học thường có nhiều nhóm năng lực học tập nên để các bạn yếu có thể theo kịp các bạn học tốt giáo viên cần tạo nhóm học tập để giúp bạn học yếu lấy lại căn bản, các bạn học tốt sẽ hỗ trợ giúp các em cùng tiến bộ. Đây là cách giảm stress trong học tập rất hiệu quả mà thầy cô nên áp dụng.

2. Nên trao đổi riêng với học sinh thay vì phê phán trước lớp

Khi học sinh mắc khuyết điểm, có kết quả kém thay vì phê phán trước lớp hãy trao đổi riêng với học sinh, tìm hiểu nguyên nhân và tìm cách giúp các em vượt qua khó khăn, tiến bộ hơn trong học tập.

3. Tìm hiểu vấn đề học sinh đang gặp phải

Hãy quan tâm, thăm hỏi để biết học sinh đang mắc phải những khó khăn gì. Tìm hiểu vấn đề học sinh đang gặp phải và giúp các em tìm ra phương hướng giải quyết phù hợp, để các em có thể tập trung hơn vào việc học. Hơn thế, các chương trình tư vấn tâm lý học đường cần được đẩy mạnh và khuyến khích tất cả các em học sinh cùng tham gia.

4. Đối xử công bằng với các học sinh

Đừng bao giờ thiên vị, đối xử bất bình đẳng trong một lớp học, điều này sẽ khiến các em cảm thấy bị cô lập, cảm thấy mình là thành phần thừa thãi, từ đó vô hình làm các em cảm thấy mệt mỏi và áp lực khi đi học.

5. Cần phản hồi ngay với thầy cô, phụ huynh nếu có bất thường xảy ra

Khi phát hiện học sinh có những biểu hiện và hành vi lạ cần nhanh chóng báo lại, phản hồi ngay với thầy cô chủ nhiệm, phụ huynh để kịp thời có biện pháp can thiệp phù hợp. Trường hợp trẻ bị stress nặng, áp dụng các cách nhưng không cải thiện thì bố mẹ nên đăng ký cho trẻ đi khám chuyên sâu về tâm lý để được điều trị với phương pháp phù hợp nhất, đem lại kết quả tốt.

Trên đây là các cách giảm stress trong học tập, giải tỏa căng thẳng cho học sinh mà bản thân các em, bậc phụ huynh, thầy cô có thể áp dụng. Học tập rất quan trọng nhưng đừng khiến nó trở gánh nặng cho trẻ, hãy luôn bên cạnh, quan tâm và tạo động lực để trẻ có thể học tập và rèn luyện tốt. Chúc các bạn thành công!